Кунсем-ҫулсем сисӗнмесӗр иртеҫҫӗ те ватлӑх та алӑкран килсе часах шаккать.
Канашра ҫуралнӑ, Сӗнтӗрвӑрринче пурӑннӑ Галина Синдячкина юлашки вӑхӑтра ҫын куҫӗнчен пӑхма пуҫланӑ. Кинемейӗн ҫулӗ те аванах пур — вӑл 91-ре. Малтан ӑна киле пырса социаллӑ ӗҫчен пӑхса тӑнӑ-ха. Ҫавӑн пек ҫур ҫул пурӑннӑ. Анчах юлашки вӑхӑтра кинемее пӗрмаях пулӑшу кирлӗ пулма пуҫланӑ.
Сӗнтӗрварринчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен центр ӗҫченӗсем кинемей шухӑшне шута илсе ӑна ваттисен ҫуртне ӑсатма йышӑннӑ. Документсене хатӗрлесе ҫитерсе Галина Аркадьевнӑна Шупашкар районӗнчи Кӑрмӑшри ваттисен ҫуртне илсе кайнӑ. Унта ватӑ ҫынна ҫӑмӑлтарах пулмалла: апатне пӗҫерсе ҫитереҫҫӗ, вырӑн таврашне тата ҫипуҫа ҫуса тасатаҫҫӗ, тухтӑр ҫырса панӑ эмелсене парса тӑраҫҫӗ.
Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Шуршӑл ялӗнче ҫӗнӗ космонавтика музейне хӑпартас тӗлӗшпе малалла тӑрӑшаҫҫӗ. Кунти ӗҫ-пуҫ вӗресе кӑна тӑрать — объекта тума куллен 75 ҫын таран хутшӑнать.
Халӗ строительсем ҫуртӑн тӗп кӑшкарне тӑваҫҫӗ, кирпӗч хураҫҫӗ, подвалти пайри пӑрӑхсем вырнаҫтараҫҫӗ. Ҫавӑн пекех ӑшӑ, шыв пӑрӑхӗсем хатӗрлеҫҫӗ, ҫутӑ тата вентиляци енӗпе ӗҫлеҫҫӗ. Пушар хӑрушсӑрлӑхӗ тӗрӗшӗпе те тӑрӑшаҫҫӗ — шыв пухмалли 200 кублӑ икӗ пысӑк пичке вырнаҫтарма ӗлкӗрнӗ.
Ҫӗнӗ музея виҫҫӗмӗш космонавт Андриян Николаев ҫуралнӑ тӑван кӗтесре хӑпартаҫҫӗ. Вӑл республикӑшӑн питӗ пӗлтерӗшлӗ вырӑн пулса тӑрасса шанаҫҫӗ. Чӑваш Республикин Ҫурт-йӗр тӑвас ӗҫ министерствин пӗрлехи заказчик служби ҫурт-йӗре вӑхӑтра тата пахалӑхлӑ туса пӗтерес тӗлӗшпе яланах тӗрӗслесе тӑрать. Музей ӗҫлеме пуҫласан кунта туристсем татах та нумайрах килме пуҫлӗҫ.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Кӗслеялӗнче пурӑнакансем хӑйсен ялне йӑнӑш ҫырса хунинчен тӗлӗнеҫҫӗ.
Асӑннӑ ял патӗнче нумаях пулмасть ҫул паллине ҫӗнетнӗ. Ял ятне чӑвашла тата вырӑсла ҫырса хунӑ. Чӑвашлине йӗркеллех шӑрҫаланӑ-ха, анчах вырӑсла ҫырнӑ чух «Ибраялы» тес вырӑнне «Иббраялы» тесе ҫавӑрттарса хунӑ.
Сӗнтӗрвӑрри округӗнче арӑмӗпе упӑшки тата вӗсен ывӑлӗ водитель прависӗр тӑрса юлнӑ.
Ҫул-йӗрпе патруль службин инспекторӗсем Услӑ Пукаш ялӗнче «Рено Дастер» автомобиле чарнӑ. Анчах водитель хӑнк та туман, пушшех те – хӑвӑртлӑха ӳстерсе тарма тытӑннӑ.
Инспекторсен ӑна нумай хӑвалама тивмен – водитель юр ӑшне кӗрсе ларнӑ. Унта та пулин машинине пӑрахса тарма хӑтланнӑ. Ӑна кил картишӗнче тытса чарнӑ.
Хайхискер ӳсӗр пулни тӑрӑ шыв ҫине тухнӑ. Вӑл лавккана эрех туянма кайнӑ иккен. Арҫын тӗлӗшпе протокол ҫырнӑ.
Кайран ҫакӑ та ҫиеле тухнӑ: нумаях пулмасть унӑн арӑмӗ те, ывӑлӗ те руль умне ӳсӗрле ларнӑшӑн правасӑр юлнӑ.
Сӗнтӗрвӑрри районӗн пуҫлӑхӗ пулнӑ Алексей Шумов пурнӑҫран уйрӑлнӑ. Алексей Александрович чылай вӑхӑт йывӑр чирленӗ хыҫҫӑн кӑрлачӑн 27-мӗшӗнче пурнӑҫран уйрӑлнӑ.
Алексей Шумов 1955 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Ӑстакасси ялӗнче ҫуралнӑ. 1995 ҫулта И.Н.Ульянов ячӗллӗ ЧПУн экономика фвакультетне пӗтернӗ, 2000 ҫулта Мари патшалӑх техника университечӗн строительство факультетӗнче диплом илнӗ.
2002 ҫулта Патшалӑх Канашӗн 3-мӗш чӗнӗвӗн депутатне суйланнӑ. 2005 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри районӗн пуҫлӑхӗн пуканне йышӑннӑ. Унта 2009 ҫулччен ӗҫленӗ.
Алексей Шумовпа кӑрлачӑн 30-мӗшӗнче Сӗнтӗрвӑрринчи культура ҫуртӗнче 10-12 сехетсенче сывпуллашӗҫ.
Чӑваш Енри ветеринари инспекторӗсем ҫак енӗпе саккуна пӑхӑннине пилотсӑр вӗҫекен аппаратсемпе тӗрӗслеҫҫӗ. Ку ӗҫе вӗсем кӑҫалхи авӑн уйӑхӗнче тытӑннӑ.
Кӗске вӑхӑтрах Муркаш, Патӑрьел, Елчӗк, Сӗнтӗрвӑрри тата Шупашкар тӑрӑхӗсенчи 14 объекта тӗрӗсленӗ. Тӑхӑр объектра дезинфекци хӳтлӗхӗ, ятарлӑ карта пулман. Пӗр хуҫалӑхра шута илмен 15 выльӑха тупса палӑртнӑ.
Кӑлтӑк тӗлӗшпе хуҫалӑхсен ертӳҫисем ячӗпе асӑрхаттару хучӗсем ҫырса панӑ.
Раштав уйӑхӗн 9-мӗшӗнче Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи пӗр ялта ывӑлӗ ашшӗне вилмеллех хӗненӗ. Следстви комитечӗ ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Следстви версийӗ тӑрӑх, вӗсем хирӗҫсе кайнӑ, ывӑлӗ ашшӗне кӗлеткен тӗрлӗ пайӗнчен тапнӑ-ҫапнӑ. Арҫын тухтӑрсем киличчен вилнӗ.
Ывӑлне тытса чарнӑ. Халӗ следстви вӑхӑтӗнче ӑна хупса усрасси пирки ыйтӑва татса параҫҫӗ.
Юпа уйӑхӗн 25-мӗшӗнче каҫхине Вӑрнар округӗнче Тӑвальушкӑнь Ялтӑра ялӗ ҫывӑхӗнче Урваш юханшывӗнчен вырӑнти ҫынсем 33-ри арҫын виллине туртса кӑларнӑ. Ҫӑлав служби пӗлтернӗ тӑрӑх, вӑл плотинӑра пулӑ тытнӑ чухне хӑрушсӑрлӑх йӗркине пӑхӑнманнипе путса вилнӗ.
Аса илтерер: юпан 5-мӗшӗнче Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Шуршӑл ялӗ ҫывӑхӗнче 47-ри пулӑҫ путса вилнӗ. Юпан 18-мӗшӗнче Куславкка округӗнчи Ҫӳлти Улмалуй ялӗ ҫывӑхӗнчи пӗвере 57-ри арҫын путнӑ.
Паян Сӗнтӗрвӑрри округӗнче «Атӑл – Сӗнтӗрвӑрри» ҫул ҫинче икӗ «Гранта» ҫапӑннӑ. Пӗр водителӗ вилмеллех аманнӑ.
Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, 1991 ҫулта ҫуралнӑ водитель хирӗҫ ҫул ҫине тухса тепӗр «Грантӑпа» ҫапӑннӑ. Унӑн водителӗ, 61 ҫулти арҫын, вилмеллех аманнӑ. Унпа пӗрле пулнӑ 70 ҫулти хӗрарӑма тата 1991 ҫулта ҫуралнӑ водителе пульницӑна илсе ҫитернӗ.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи ҫул-йӗр хӑрушсӑрлӑхӗн инспекторӗсем япӑх пулса кайнӑ кинемее алӑ ҫинче йӑтса килне ҫитернӗ.
87-ри хӗрарӑм уҫӑлма тесе урама тухнӑ. Кӗҫех каҫ сӗмӗ те ҫапнӑ, вӑл таврӑнман. Амӑшне хӗрӗ шыраса ҫӳренӗ-ха, анчах тупайман, вара вӑл вӑрах тӑхтаса тӑмасӑр йӗрке хуралҫисем патне пулӑшу ыйтса шӑнкӑравланӑ.
Пакунлисем ватӑ ҫынна ҫырмара тупнӑ. Аптӑраса ӳкнӗ кинемей пулӑшу ыйтса чӗнме те хал ҫитереймен.
«Валя кинемей, мӗнле ӗҫсем?» — аякранах сӑмахланнӑ пакунлисем. «Вилетӗп», — тенӗ халсӑрланнӑ ватӑ. «Вилмелле мар. Эпир халӗ сана тупрӑмӑр», — тесе ӑна йӑтса илнӗ те килне илсе кайнӑ. Унтан ватта пульницӑна сипленме ӑсатнӑ.
+27.3 °C